نكته دوم : برخى از اصوليون ميان اصالت عدم اضمار و اصالت عدم تقدير فرق گذاشته‌اند . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز فى اصول الفقه ، ص 28 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 57 . اصالت عدم تقييد ر . ك : اصالت اطلاق . اصالت عدم غفلت نفى احتمال غفلت متكلم از ذكر قرينه بر خلاف معناى ظاهر اصالت عدم غفلت ، از اصول لفظى بوده و به اين معنا است كه هرگاه متكلم كلامى را بيان كند كه در معنايى ظهور داشته باشد ، گرچه ممكن است به علت احتمال غفلت وى يا ناقل كلام از آوردن قرينه ، خلاف آن ظاهر احتمال داده شود ، اما عقلا در اين‌گونه امور با تمسك به اصالت عدم غفلت ، به ظاهر كلام تمسك مىكنند . همچنين ، هرگاه احتمال غفلت متكلم درآوردن مخصص يا ناسخ و امثال آن داده شود ، اين اصل جارى مىگردد . نكته : مدرك حجيت اين اصل ، بناى عقلا است و اصالت ظهور كه يك اصل عقلايى است مبتنى بر اصالت عدم غفلت مىباشد . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 3 ، ص 167 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 180 . اصالت عدم قرينه نفى احتمال قرينه بر خلاف معناى ظاهر اصالت عدم قرينه ، از اصول لفظى است . در بيان كاربرد اين اصل گفته شده است كه هرگاه متكلم كلامى را بيان نمايد ، براى مخاطب ، سه حالت قابل تصور است : 1 . يقين دارد كه ظهور كلام ، مراد متكلم است ، كه در اين صورت به قطع عمل مىكند ؛ 2 . يقين دارد كه ظهور كلام ، مراد متكلم نيست ، كه در اين مورد نيز به قطع عمل مىنمايد ؛ 3 . احتمال قوى مىدهد كه ظاهر كلام مراد است ، گرچه براى او احتمال ضعيفى هم به اراده خلاف ظاهر آن وجود دارد . معتقدين به جريان اصالت عدم قرينه ، آن را در حالت سوم ، يعنى در موردى كه احتمال خلاف ظاهر وجود دارد ، جارى مىدانند . دليل حجيت اين اصل مانند ساير اصول لفظى ، بناى عقلا است . نكته : درباره رجوع اصول لفظى به اصالت عدم قرينه ، اختلاف است : مرحوم « مظفر » مىگويد : ديدگاه « شيخ اعظم رحمه اللّه » اين است كه اصول وجودى مثل : اصالت حقيقت ، اصالت عموم و اصالت اطلاق ، از انواع اصالت ظهور مىباشد و همگى به اصالت عدم قرينه برگشت مىنمايد ؛ درحالىكه نظر مرحوم « آخوند خراسانى » عكس ديدگاه شيخ است ؛ يعنى معتقد است اصالت عدم قرينه به اصالت ظهور برمىگردد . مرحوم « مظفر » خود ديدگاه سومى را ارائه داده و مىگويد : حق اين است كه اصالت عدم قرينه اصل مستقلى نيست تا مرجع اصالت ظهور باشد يا اصالت ظهور مرجع آن باشد . « 1 » عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 4 ، ص 27 . رشتى ، حبيب اللّه بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 91 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 131 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 2 ، ص 29 . همان ، ج 1 ، ص 601 . اصالت عدم نسخ نفى احتمال نسخ آيه يا حديث اصالت عدم نسخ ، از اصول لفظى است . در مورد نسخ دو حالت متصور است : علم به نسخ ؛ شك در نسخ . صورت اول از بحث خارج است ، زيرا در صورت علم به نسخ آيات و احكام ، به مقتضاى آن عمل مىشود و اشكالى وجود ندارد ، اما در صورت شك در نسخ آيات و يا احكام و احتمال اينكه آيا فلان آيه يا حكم نسخ شده يا نه ، به اصالت عدم نسخ تمسك مىشود و احتمال وجود نسخ ، نفى مىگردد . درباره اينكه آيا حجيت اصالت عدم نسخ از باب حجيت استصحاب است يا از باب حجيت اصول لفظى ، اختلاف وجود دارد ؛ بيشتر اصوليون معتقدند حجيت آن از باب استصحاب نيست ، بلكه به سبب اجماعى است كه قائم شده بر اينكه شرط ثبوت نسخ ، علم به آن است و احتمال نسخ تأثيرى در ثبوت آن ندارد . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 58 . كوثرانى ، محمود ، الاستصحاب فى الشريعة الاسلامية ، ص 66 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 5 ، ص 296 . اصالت عدم نقل نفى احتمال نقل لفظ از يك معنا به معناى ديگر اصل عدم نقل ، از اصول لفظى است . از اين اصل تعبيرهاى ديگرى هم شده است ، از جمله : اصالت ثبات در لغت ، اصالت عدم هجر و اصالت عدم وقوع .

--> ( 1 ) . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 139 .